الفتال النيسابوري ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
220
روضة الواعظين و بصيرة المتعظين ( فارسي )
خيانت كرده است . به خداوند و نعمتهاى او سوگند مىخورم - سوگند راست و جاودانه - كه على بن ابى طالب در سورهء مائده امام و ولى ماست . » « 1 » ( 1 ) صاحب در اين معنى چنين سروده است : « 2 » « به دوستى على ( ع ) شك و ترديدها از ميان مىرود . نفسها پاك و نسبها ستوده مىشود . هر گاه كسى را ديدى كه دوستدار اوست ، زيركى و افتخار در اوست ، و هر گاه كسى را ديدى كه دشمن اوست ، در اصل و نسب او چيزى مستعار است و او را بر كارش سرزنش مكنيد كه ديوارهاى خانهء پدرش كوتاه بوده است . » و همو گفته است : « من و همهء كسانى كه روى خاك هستيم ، فداى خاك كفش پاى ابو تراب باد . » « 3 » ( 2 ) و نيز گفته است : « براى او چون وقت نمازش گذشت ، با آنكه نزديك غروب بود خورشيد برگشت ، آنچنان كه پرتو آن همچون هنگام عصر درخشان شد و سپس همچون ستاره فرو شد . يك بار ديگر هم در بابل خورشيد براى او از حركت باز ماند . براى هيچ كس مغرب باز نمانده است ، مگر براى احمد ( ص ) و پس از او براى على و برگشتن خورشيد را تأويل شگفت انگيزى است . » « 4 »
--> ( 1 ) . مقصود آيهء پنجاه و پنجم سورهء پنجم است . م . ( 2 ) . اسماعيل بن عباد معروف به صاحب بن عباد از دانشمندان و ادبا و وزراى قرن چهارم هجرت ، متولد 326 و درگذشتهء 385 هجرى است . شرح حال او در بسيارى از كتابها آمده است ، ولى از همه جا جامعتر در اعيان الشيعهء مرحوم سيد محسن جبل عاملى امين ( رضوان الله عليه ) است كه در چاپ جديد 1403 از صفحهء 329 تا صفحهء 376 جلد 3 را در برگرفته است و جهات مختلف زندگى علمى و سياسى و اجتماعى و ادبى او را بررسى كرده است . م . ( 3 ) . اين ابيات به نقل از كتاب مناقب ابن شهر آشوب كه شاگرد فتال نيشابورى است در صفحهء 358 جلد 3 كتاب اعيان الشيعه آمده است . م . ( 4 ) . اين ابيات در صفحهء 317 جلد 2 مناقب ابن شهر آشوب به سيد حميرى نسبت داده شده است و ظاهرا صحيحتر است . در اشعار صاحب بن عباد در اعيان الشيعه هم اين ابيات نيامده است . متاسفانه ديوان سيد حميرى در اختيارم نبود كه ببينم آيا در آن آمده است يا نه . م .